काठमाडौं, साउन ६ । काठमाडौंको डल्लुस्थित विष्णुमती पुलनजिक एउटा स्कूल बसमा आगजनी गरिएको छ ।
झम्सिखेलमा रहेको आइडल मोडल स्कूलको विद्यार्थी बोकेको बसमा तीन जना अज्ञात व्यक्तिले आगजनी गरेका हुन् ।
ती तीन जनाले बसमा चढेर सबै विद्यार्थीलाई झारेर पेट्रोल छर्की आगो लगाएका थिए ।
विहान साँढे ६ बजे गरिएको आगजनीबाट बा २ क ४६९ नम्बरको बस जलेर पूर्ण रुपमा ध्वस्त भएको छ ।
सडकमा बस जलिरहँदा बटुवा तथा स्थानीय रमिते बनेका थिए । प्रहरीको उपस्थिति थिएन् ।
काठमाडौं, चैत २ । दिन–प्रतिदिन युवा शक्तिले देश छाड्नुको पीडा नेपालका हरेक गाउँले भोगिरहेका छन् ।
रेमिट्यान्सकोभरमा देश चलिरहँदा ग्रामीण बस्तीहरुमा भने अनेकखाले समस्याहरु प्रकट हुन थालेका छन् ।
यस्तै दुखेसो बोकेर राजधानी आइपुगेका छन्, चर्चित फिल्म ‘क्याराभान’ का नायक थिन्ले लोन्डुप ।
गत सोमबार राति थिन्ले लोण्डुप बालुवाटारस्थित प्रधानमन्त्री निवासमा भेटिए ।
केही वर्षअघि निर्माण भइ विश्वभर चर्चित बनेको क्याराभान फिल्मका तिनै परिचित अनुहार प्रधानमन्त्री केपी ओलीलाई गाउँको दुखेसोसहितको ज्ञापनपत्र बुझाउन बालुवाटार पुगेका थिए ।
थिन्लेको गाउँ, डोल्पाको सालडाङ गाविस ५ मा वन्यजन्तुले हैरानपार्ने गरेको रहेछ । बालीनाली बिगार्ने, खाइदिनेदेखि घरपालुवा जनावर पनि जोगाउन हम्मेहम्मे पर्ने गरेको गुनासो थिन्लेले गरे । एक रिपोर्ट (भिडियो हेर्नुहोस्) ।
विश्वकप २० ट्वान्टी अन्तर्गत सुपर टेनको पहिलो खेलमा आयोजक भारत न्यूजिल्याण्डसँग ४७ रनले पराजित भएको छ।
नागपुरमा टस जितेर पहिले ब्याटिङ गर्दै न्यूजिल्याण्डले दिएको १२७ रनको लक्ष्य पछ्याएको भारत १८.१ ओभरमा अल आउट हुँदै ७९ रनमा समेटियो। भारतलाई सस्तैमा समेट्ने क्रममा न्यूजिल्याण्डका मिचेल स्यान्टेनरले ४ तथा इस सोधीले ३ विकेट लिए।
यसअघि निर्धारित २० ओभरको खेलमा न्यूजिल्याण्डले ७ विकेटको क्षतिमा १२६ रन बनाएको थियो।
भारतका लागि कप्तान महेन्द्र सिंह धोनी ३०, विराट कोहली २३ र रविचन्द्र अश्विनले १० रन बनाउनुबाहेक अन्य कुनै पनि ब्याट्समेनले दोहोरो रनको स्कोर बनाउन सकेनन्।
नेपाली कांग्रेसको १३औं महाधिवेशनमा संस्थापन भनिएको पक्षबाट तीन जनाले उम्मेदवारी घोषणा गरेका छन् ।
रामचन्द्र पौडेल र कृष्ण सिटौलाले टीम घोषणा गरेका छन् भने सुजाता कोइरालाले एकल उम्मेदवारी घोषणा गरेकी छन् । वरिष्ठ नेता शेरबहादुर देउवाले भोलि टिम घोषणा गर्दैछन् । र, सभापतिमा चार उम्मेदवार हुनेछ ।
बुधबार दिउँसो १ बजे सुजाता कोइरालाले मण्डिखाटारस्थित निवासमै पत्रकार सम्मेलन गरिन् । गिरिजाप्रसाद पुत्री सुजाताले आफू सभापतिको उम्मेदवार भएको भन्दै अब कुनै हालतमा व्याक नहुने बताइन् ।
उपप्रधानमन्त्री तथा परराष्ट्रमन्त्री बनिसकेकी ६१ वर्षीया सुजाता झण्डै दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि राजनीतिमा सक्रिय छिन् ।
उनले आफूसँग ३ सय बढी मत भएको दाबी गर्छिन् । उनले महामन्त्री र कोषाध्यक्षको उम्मेदवारसहितको प्यानल समेत बनाएकी छैनन् । तैपनि पार्टीका नेता कार्यकर्ताले काम गर्नेहरुलाई छान्ने भन्दै आफू विजयी हुने दाबी गर्न भने छाडिनन् ।
अपराहृन साढे ३ बजेतिर वत्तिसपुतलीस्थित एक पार्टी प्यालेसमा महामन्त्री कृष्ण सिटौलाको टीम घोषणा भयो । उनको टीममा महामन्त्री उम्मेदवारमा गगन थापा छन् भने कोषाध्यक्षमा उमाकान्त चौधरी छन् ।
पार्टीमा सबै संस्थापन पक्ष भएको भन्दै सिटौला र गगनको टीमले संविधान कार्यान्वयन र नेतृत्व परिर्वतनलाई आफ्नो एजेण्डाका रुपमा अघि सारेका छन् । झापाली नेता कृष्ण सिटौला हाल कांग्रेस मनोनित महामन्त्री छन् । गिरिजाप्रसाद कोइराला र सुशील कोइरालासँग निकट रहेर काम गरेका उनले महामन्त्रीमा अघि सारेका गगन पनि कांग्रेसमा निकै लोकप्रिय छन् ।
वत्तिसपुतलीमा सिटौला गगनको कार्यक्रम चलिरहँदा सानेपास्थित पार्टी कार्यालयमा रामचन्द्र पौडलको टिम घोषणा भयो । कार्यकर्ताको बाक्लो उपस्थिति रहेको कार्यक्रममा संस्थापन समूहका धेरै नेताहरुको उपस्थिति थियो ।
सभापतिका आकांक्षी भनिएका प्रकाशमान सिंहले पौडेललाई सभापति र वीपी पुत्र शशांक कोइरालालाई महामन्त्रीमा प्रस्ताव गरे । अर्का आकांक्षी भनिएका पूर्व अर्थमन्त्री डा. रामशरण महतले समर्थन गरे । पौडेल टिममा कोषध्यक्ष घोषणा गरिएको छैन ।
सभापतिको आकांक्षी प्रकाशमानलाई मनोनित उपसभापति र महतलाई मनोनित मन्त्रालयको आश्वासन दिइएको छ । कार्यक्रममा डा. मिनेन्द्र रिजाल, महेश आचार्य, दिलेन्द्र बडू, आनन्द ढुंगाना, नविन्द्रराज जोशी, धनराज गुरुङ लगायतको उपस्थिति थियो ।
सभापतिका चौथो उम्मेदवार शेरबहादुर देउवा हुनेछन् । उनको टिम बिहीबार मात्र घोषणा हुनेछ । उनको टीममा महामन्त्रीमा अर्जुननरसिंह केसी र कोषाध्यक्षमा चित्रलेखा यादव रहनेछन् ।
सुदुरपश्चिमका देउवा १२ औं महाधिवेशनमा सभापतिको चुनावमा सुशील कोइरालासँग पराजित भएका थिए । ६९ वर्ष देउवा तीनपटक प्रधानमन्त्री भइसकेका छन् र संस्थापनमा तीन उम्मेदवार हुँदा उनको टीममा भने खासै समस्या देखिएको छैन ।
कांग्रेसको विधानअनुसार सभापतिमा निर्वाचित हुनका लागि ५१ प्रतिशत मतदाताको समर्थन आवश्यक पर्छ । पहिलो चुनावमा कुनै पनि उम्मेदवारले ५१ प्रतिशत कटाउन नसकेको खण्डमा बढि मत ल्याउने दुई उम्मेदवारबीच दोस्रो चरणको निर्वाचन हुने छ ।
दोस्रो चरणमा बढि मत ल्याउने उम्मेदवारले आगामी पाँच वर्षका लागि कांग्रेसको बागडोर सम्हाल्नेछ । कांग्रेसको १३ औं महाधिवेशन भोलि सुरु हुनेछ र उद्घाटन समारोह खुलामञ्चमा हुनेछ ।
काठमाडौं–काठमाडौंबाट लुक्ला गएको सिम्रिक एयरको विमानमा बम भएको आशंकामा लुक्ला विमानस्थल बन्द गरिएको छ। सिम्रिक एयरको विमान लुक्लामा ल्याण्डगरेपछि विमानको काग्रोभित्र 'यो काग्रोमा संवेदनशील बस्तु छ,' लेखेको चिठ्ठी फेलापरेपछि विमानभित्र बम रहेको आशंक गरिएको थियो।
सो चिठ्ठी फेलापरेपछि प्रहरीको बम डिस्पोजल टोलीले काग्रोभित्र खानतलासी गरेको थियो। सो क्रममा काग्रोभित्र कुनै पनि संवेदनशील वस्तु फेला नगरेको नेपाल नागरिक उड्यान प्राधिकरणका एक उच्चअधिकारीले बताए। उनका अनुसार काग्रोभित्र केही फेला नगरेपछि विमानलाई विमानस्थलमै रोकेर चेक जाँच भइरहेको छ। NagarikNews
सो चिठ्ठी फेलापरेपछि प्रहरीको बम डिस्पोजल टोलीले काग्रोभित्र खानतलासी गरेको थियो। सो क्रममा काग्रोभित्र कुनै पनि संवेदनशील वस्तु फेला नगरेको नेपाल नागरिक उड्यान प्राधिकरणका एक उच्चअधिकारीले बताए। उनका अनुसार काग्रोभित्र केही फेला नगरेपछि विमानलाई विमानस्थलमै रोकेर चेक जाँच भइरहेको छ। NagarikNews
सिमामर्ति भारतको सुनौलीका सुरक्षाकर्मीले बिना कारण झण्डै एक दर्जन ट्रक मजदुरलाई बिना कारण निर्घात कुटपिट गरेका छन् । पीडित नेपाली ती चालकहरु नेपाल आउन लोड ट्रकसहित हप्तौंदेखि लाइनमा थिए ।
कुटपिटबाट चारजना ट्रक चालकको हातमा गम्भीर चोट लागेको छ । केही चालक आफ्नो गाडी चलाउन नसक्ने अवस्थामा पुगेका छन् । अन्य चालक सामान्य घाईते छन् ।
आफूमाथि बिना कारण भारतीय सुरक्षाकर्मीले कुटपिट गरि घाइते बनाएको भन्दै सातजना ट्रक मजदुरले मंगलबार बिहान नेपालको सिमावर्ति बेलहिया ईलाका प्रहरी कार्यालयमा आएर कारवाहीकालागि लिखित निवेदन दिएका छन् ।
दुई हप्तादेखि लाइनमा रहेका आफ्ना गाडी केही अन्य गाडीले पालो मिचेर अगाडि गएको बिषयमा सोधपुछ गर्न लाग्दा आफूहरुमाथि निर्घात कुटपिट भएको ना३ख ८६६ का चालक संयोग थापाले बताए । उनले पछिल्लो पटक सुनौलीका भारतीय सुरक्षाकर्मीले पैसा खुवाएका गाडीलाई अन्यको पालो मिचेर गाडी पास गराइदिने गरेको र आफूहरुसँग उनीहरुले गाडी अगाडि बढाउन पैसा मागेको बताए ।
भारतले नेपालमाथि नाकाबन्दी लगाएपछि सुनौली नाका हुँदै नेपाल आउने गाडीसँग भारतीय पुलिस, भन्सार कर्मचारी, सुनौली नजिकको कोतवाली थाना लगायत्का सुरक्षाकर्मीले चर्को रुपमा पैसा असुल्दै नेपालतर्फ गाडी छाडिदिने गरेका छन् ।
पैसा खुवाएका गाडीलाई भारतीय सुरक्षाकर्मी स्वयम्ले सकर्टिङ्ग पास गराईदिने र पैसा नखुवाएका गाडी जहाँको त्यहीँ सडक किनारामा थन्किने गरेका छन् ।
धेरै दिनसम्म आफ्नो गाडी सहितको सामान बिच बाटोमा रोकिएपछि नेपाली आयातकर्ताले पैसा खुवाउँदै गाडी छुटाउन थालेका हुन् । सुनौली नाकाबाट नेपाल आउनु पर्ने गाडी महिनौंदेखि सिमानादेखि करिव ३५ किमी पर कोल्हुईसम्म दोहोरो लाइन छ ।
कुटपिटबाट चारजना ट्रक चालकको हातमा गम्भीर चोट लागेको छ । केही चालक आफ्नो गाडी चलाउन नसक्ने अवस्थामा पुगेका छन् । अन्य चालक सामान्य घाईते छन् ।
आफूमाथि बिना कारण भारतीय सुरक्षाकर्मीले कुटपिट गरि घाइते बनाएको भन्दै सातजना ट्रक मजदुरले मंगलबार बिहान नेपालको सिमावर्ति बेलहिया ईलाका प्रहरी कार्यालयमा आएर कारवाहीकालागि लिखित निवेदन दिएका छन् ।
दुई हप्तादेखि लाइनमा रहेका आफ्ना गाडी केही अन्य गाडीले पालो मिचेर अगाडि गएको बिषयमा सोधपुछ गर्न लाग्दा आफूहरुमाथि निर्घात कुटपिट भएको ना३ख ८६६ का चालक संयोग थापाले बताए । उनले पछिल्लो पटक सुनौलीका भारतीय सुरक्षाकर्मीले पैसा खुवाएका गाडीलाई अन्यको पालो मिचेर गाडी पास गराइदिने गरेको र आफूहरुसँग उनीहरुले गाडी अगाडि बढाउन पैसा मागेको बताए ।
भारतले नेपालमाथि नाकाबन्दी लगाएपछि सुनौली नाका हुँदै नेपाल आउने गाडीसँग भारतीय पुलिस, भन्सार कर्मचारी, सुनौली नजिकको कोतवाली थाना लगायत्का सुरक्षाकर्मीले चर्को रुपमा पैसा असुल्दै नेपालतर्फ गाडी छाडिदिने गरेका छन् ।
पैसा खुवाएका गाडीलाई भारतीय सुरक्षाकर्मी स्वयम्ले सकर्टिङ्ग पास गराईदिने र पैसा नखुवाएका गाडी जहाँको त्यहीँ सडक किनारामा थन्किने गरेका छन् ।
धेरै दिनसम्म आफ्नो गाडी सहितको सामान बिच बाटोमा रोकिएपछि नेपाली आयातकर्ताले पैसा खुवाउँदै गाडी छुटाउन थालेका हुन् । सुनौली नाकाबाट नेपाल आउनु पर्ने गाडी महिनौंदेखि सिमानादेखि करिव ३५ किमी पर कोल्हुईसम्म दोहोरो लाइन छ ।
तीन ठूला दल र मधेसी मोर्चाबीच बुधबार साँझ ६ बजे हुने भनिएको वार्तामा मोर्चाका चार अध्यक्षहरु सहभागी नहुने भएका छन् । धनुषाको ढल्केवरमा मोर्चाको पूर्व निर्धारित आमसभा रहेकाले उनीहरु उतै व्यस्त हुने भएका छन् ।
आफूहरु ढल्केवरको आमसभाका लागि जनकपुर आइसकेकाले बुधबार बालुवाटारमा हुने वार्तामा सहभागी नहुने तमलोपा अध्यक्ष महन्थ ठाकुरल कान्तिपुरलाई बताए ।
वार्तामा फोरम उपाध्यक्ष लालबाबु राउत, तमलोपा उपाध्यक्ष हृदयेश त्रिपाठी, महामन्त्री सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल, सद्भावना सहअध्यक्ष लक्ष्मणलाल कर्ण, तमसपा वरिष्ठ नेता रामनरेश राय यादव सहभागी हुने ठाकुरले जानकारी दिए ।
प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले आयोजना गर्ने वार्तामा प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेससहित मोर्चाका चारै अध्यक्षहरुको उपस्थिति अपेक्षा गरिएको थियो । ठूला दलले गम्भीरता नदेखाएको भन्दै मोर्चा नेताहरुले अबको वार्ता मधेसमै हुनुपर्ने माग समेत गरे । '११ बुँदे मागमा उहाँहरुको प्रष्ट दृष्टिकोण नआउन्जेल फेरि पनि वार्ताले गति पाउन गाह्रो छ,' ठाकुरले बताए ।
आफूहरु ढल्केवरको आमसभाका लागि जनकपुर आइसकेकाले बुधबार बालुवाटारमा हुने वार्तामा सहभागी नहुने तमलोपा अध्यक्ष महन्थ ठाकुरल कान्तिपुरलाई बताए ।
वार्तामा फोरम उपाध्यक्ष लालबाबु राउत, तमलोपा उपाध्यक्ष हृदयेश त्रिपाठी, महामन्त्री सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल, सद्भावना सहअध्यक्ष लक्ष्मणलाल कर्ण, तमसपा वरिष्ठ नेता रामनरेश राय यादव सहभागी हुने ठाकुरले जानकारी दिए ।
प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले आयोजना गर्ने वार्तामा प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेससहित मोर्चाका चारै अध्यक्षहरुको उपस्थिति अपेक्षा गरिएको थियो । ठूला दलले गम्भीरता नदेखाएको भन्दै मोर्चा नेताहरुले अबको वार्ता मधेसमै हुनुपर्ने माग समेत गरे । '११ बुँदे मागमा उहाँहरुको प्रष्ट दृष्टिकोण नआउन्जेल फेरि पनि वार्ताले गति पाउन गाह्रो छ,' ठाकुरले बताए ।
भाउजू को देखेर म निकै उताउलो हुन्थे थिइन पनि भाउजू एकदम कामुक घर नजिकै को प्रेम श्रेष्ठ दाइको बुढी । दाइको मोटरसाइकल गएको देखे पछि म गईहाल्थे त्यो भाउजुकोमा । भाउजू पनि मलाई देखे पछि निकै मस्किने गर्थिन । भाउजूको बुबु सङ्ग खेल्ने मेरो दिनचर्या नै बनेको थियो । भाउजूले मस्किदै भन्थिन बाबु धेरै बुबु खेलाउनु हुँदैन गिलो हुन्छ भनेर ।
अनि मैले सोधी हाल्थे भाउजू प्रेम दाइले चलाउनु हुँदैन र तपाईँको बुबु रु भाउजूले मुख फुलाएर भन्थिन छ्या त्यस्तो नामर्दको कुरा नगर्नु बाबु खाली रक्सीले मातेर आउछ अनि सिधै गर्न खोज्छ अनि छिट्टै माल पनि झार्छ छि छि कस्तो कस्तो बुढा ब्योहोरेर बस्नु पर्छ । अनि खै तपाईँको कत्रो भएछ बाबु भनेर हेर्थिन मेरो लाई म पनि मज्जले खेल्नु दिन्थे त्यो श्रेष्ठ भाउजूलाई आफ्नू भाउजू भन्ने गर्थिन गुरुङ्गको छोराको कस्तो छिट्टै बढ्ने रहेछ है ।
बाथरुममा भाउजूलाई म साबुन लगाईदिन्थे अनि भाउजूको बुबु मज्जले माडिदिन्थे भाउजू निक्कै कराउनु हुन्थ्यो उंह उंह ‘अलिक बेसरी माड न बाबु‘उंहु उंहु‘।
म पनि बेसरी माडी दिन्थे। अनि भाउजूले देखाउथिन आफ्नू बाट निस्केको पानी । भाउजूको भन्दा माथि कालो भुत्ला एकदम धेरै थियो जुन मैले नै खुर्केर सफा गरिदेको थिए । अनि एकदिन भाउजू को घरमा गए म प्रेम दाइ निस्के पछि । भाउजू भाडा धुदै रहेछिन म आएको देखेर भाडा माझ्न छोडेर म तिर आईन अनि मलाई आफ्नू सुत्नेकोठामा लगेर कपडा खोल्न लगाईन र म पनि त्यही चाहन्थे ।
छिट्टो छिट्टो सबै कपडा खोले उफ।।मेरो त एकदम ठाडो भएको रहेछ …… । भाउजूले टि। भि। खोलिन अनि सिरानी मुनि देखी एउटा क्यासेट निकालेर डि भि डिमा हालिन । फिल्म सुरु भयो चुस्ने र चाट्ने फिल्म रहेछ ।
‘भाउजू छिटो छिटो कपडा खोलेर मेरो मुखमा चुस्न थालिन ‘उफ्फ मलाई खपी नसक्नु भयो मैले पनि भाउजूलाई बेडमा पल्टाएर भाउजूको खुब चाट्न थाले । भाउजू यत्ति जोड जोडले कराउन थालिन कि बहिर कसैले सुन्ने डरले मैले भाउजूको मुख नै थुनिदिए ।
भाउजूले भन्दै थिइन बाबु छिट्टो छिट्टो छिट्टो छिट्टो २५ मिनेट हाम्रो घमासन युद्ध नै चल्यो अन्त्यमा म स्खलित भए भाउजू पनि आँखा चिम्म गरेर निकै आनन्द मान्दै थिइन । अनि एक चोटि मायाले भाउजूले फेरी चुमि दीईन । म फेरी अर्कै संसारमा हराउन पुगे ।
ओबामादेखि सी जिनपिङसम्म फ्रान्सको राजधानीमा भेला हुँदै
शृंखलावद्ध आतंककारी हमला भएको दुर्इसातामै पेरिसमा संयुक्त राष्ट्रसंघीय जलवायु सम्मेलनको बीसौं शृंखला (कोप- २०) सोमबारदेखि शुरु हुँदैछ । सुरक्षाको दृष्टिले अत्यन्त संबेदनशील अवस्थामा रहेको पेरिसमा आयोजित यो सम्मेलनले विश्वको तापमान वृद्धिलाई सन् २१०० सम्म दुर्इ डिग्रीमा झार्ने लक्ष्य राखेको छ ।
सम्मेलनमा भाग लिन अमेरिकी राष्ट्रपति बाराक ओबामा र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ पनि पेरिस आउँदैछन् । ११५ देशका राष्ट्रहरुले भाग लिने यो सम्मेलनमा ४० देशका राष्ट्र प्रमुखहरु आफैं आउने योजनामा छन् ।
आजै साँझ आ-आफ्ना देशका तर्फबाट कार्बन उत्सर्जन न्यूनीकरणका लागि आ-आफ्नो देशले गर्नैपर्ने बाध्यात्मककारी भूमिका सम्बन्धी विषय समेटिएको एक अन्तराष्ट्रिय सझौतामा हस्ताक्षर हुँदैछ। यो सम्झौतामा फ्रान्स, ब्राजिल, चीनलगायत विश्वका अरु उदयमान मुलुकहरुलेसमेत हस्ताक्षर गर्दैछन् ।
फूल हट्यो, जुत्ता राखेर विरोध प्रदर्शन
सम्मेलनको पूर्वसन्ध्यामा अष्ट्रेलिया जाकार्ता फ्रान्सलगायत विभिन्न देशहरुमा ठूलाठूला प्रदर्शनहरु भैसकेका छन् ।
कार्बन उत्सर्जन घटाउनका लागि पेरिसमा गरिने भनिएको बिशाल अन्तराष्ट्रिय जुलुस प्रदर्शन भने सुरक्षाका कारण रद्द गरिएको छ । बरु सट्टामा सडकमा जताजतै सेना र प्रहरीहरु देखिन थालेका छन् ।
पेरिसबासीले विरोध प्रदर्शन गर्न नपाएपछि पेरिसको प्लास द ला रिपब्लिक भन्ने ठाउँमा जुत्तै जुत्ता लगेर राख्न थालिएको छ । नाराजुलुस गर्न नपाए पनि प्रतिकात्मक विरोधस्वरुप जुत्ताराख्न थालिएको हो ।
अहिलेसम्म हजारौँ हजार जोर जुत्ताहरु राखिसकिएको छ । र, राख्ने क्रम अझै जारी छ । यो ठाउँ त्यही हो, जहाँ आतंककारी हमलापछि मृतकहरुको सम्झनामा फूल चढाइएको थियो । अहिले फूल हटाइएको छ । र, जुत्तै जुत्ताले भरिएको छ ।
फ्रान्सको कानूनअनुसार संकटकाल अवधिमा पर्यवरणीय बचाउ आन्दोलनमा सहभागी हुनेहरुलाई समेत प्रकाउ या नजरबन्द गर्न सकिन्छ । सरकारको यो कदमको मानव अधिकारवादीहरुले खुलेर बिरोध गरे पनि यसले कुनै असर पारेको छैन ।
सडकहरुमा नारा जुलुस लगाउन पूर्ण प्रतिबन्ध लगाइएको छ ।
सुरक्षा अति कडा, रासायनिक सामानको बेचबिखनमा रोक
आइतबार र सोमबार पेरिसका आसपासमा ट्रक, लरीलगायतका गहौँ सवारीहरु चल्न पूर्ण निषेध गरिएको छ भने पेरिस जोड्ने तीन मुख्य राष्ट्रिय राजमार्गहरुमा ब्यक्तिगत सवारीहरु समेत चल्न निषेध गरिएको छ । सरकारले ब्यक्तिगत सवारी साधनको सट्टा सार्वजनिक सवारी साधानहरु प्रयोग गर्न सबैलाई आह्वान गरेको छ ।
सम्मेलन सफलताका लागि सम्मेलन हल आसपासमा झन्डै तीन हजार पुलिस संयुक्त राष्ट्रसंघका सुरक्षागार्डहरु परिचालन गरिएको छ । पेरिस आसपासका तीनवटा विमानस्थल एवं पेरिसका मुख्य पर्यटकीय स्थलहरुमा ६ हजार तीन सयभन्दा बढी सुरक्षाकर्मीहरु परिचालन गरिएको छ । योबाहेक निजीस्तरबाट समेत सिभिल पोसाकमा रहेर काम गर्ने गरी हजारौंको संख्यामा सुरक्षा परिचालन गरिएको छ ।
पेरिस आसपासका तीन एयरपोर्टहरुमा पनि सुरक्षा ब्यवस्था अत्यन्त कडा पारिएको छ । मानिसहरुका झोला खोतल्ने कामलाई तिब्र बनाइएको छ । र, मानिसहरुलाई सकेसम्म घरबाट ननिस्कन भनिएको छ ।
युरोपियन युनियनको संसद भवन रहेको शहर स्ट्रासबुर्गमा मात्रै १५ हजार सेना यो शहर नजिकको सीमाक्षेत्रमा निगरानीका लागि खटिएका छन् ।
यतिमात्र नभर्इ पसलहरुबाट प्रज्वलनशील पदार्थ तथा आगोको सम्पर्कमा आउँदा दुर्घटना निम्तिन सक्ने रासायनिक सामानहरुको बेचबिखन तथा वितरणमा पूर्णतया रोक लगाइएको छ ।
सुरक्षा ब्यवस्थाको अत्यन्त कडाइका कारण आवागमनमा कठिनाइ हुने देखेर कयौँ कार्यालयहरुले कर्मचारीहरुलाई जबरजस्त बिदा लिन निर्देशन दिएका छन् भने कतिपय कर्मचारीहरु काममा जान नसक्ने अवस्था छन् ।
फ्रान्सका गृहमन्त्री बेनार्ड काजानोभले देशलाई जोखिमबाट बचाउनका लागि सार्वजनिक सुरक्षामा कडाइ गरिएको बताएका छन् ।
तिबेला फ्रान्सका राष्ट्रपतिले कुटनीति भेटघाटलाई तिब्र बनाएका छन् । बितेको हप्ता उनले अमेरिकी राष्ट्रपति बाराक ओबामा, रसियन राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन , बेलायती प्रधानमन्त्री डेभिड क्यामरुन र जर्मनकी चान्सलर एन्जेला मार्कलसँग भेटघाट गरे ।
सिरियामा रहेका भनिएका आतंककारी समूह इस्लामिक स्टेट बिरुद्दको आक्रमणलाई तिब्र पार्ने उद्देश्यले नैतिक र भौतिक सहयोग माग्नका लागि राष्ट्रपतिले कुटनीतिक भेटघाट तिब्र पारेका हुन् ।
सुरक्षा लिष्टमा १८ सयको नाम
पेरिसमा आतंकवादी आक्रमणपछि फ्रान्समा तीन महिने संकटकाल लागेको छ । यो अवधिमा १ हजार ८ सयभन्दा बढी मानिसहरुलाई पक्राउ पूर्जी जारी गरिएको छ भने दुर्इ सय ५३ मानिसहरुलाई प्रकाउ गरिएको छ । योबाहेक २४ जनालाई केही दिनको नजरबन्दमा राखिएको छ । यी नजरबन्दमा पर्नेहरु अक्सर बातावरण जोगाउ आन्दोलनमा सक्रिय ब्यक्तिहरु रहेका छन् ।
योबाहेक फ्रान्सेली राज्यको सुरक्षालाई खतरामा पुर्याउनेहरुको संख्या यतिबेला ४ लाख रहेको छ । जुन फ्रान्सेली सरकारको सुरक्षा लिष्ट फिस एस ‘fiche S’ मा सूचीकृत छन् । यो लिष्टमा संगठित अपराधीहरु, जेलबाट भागेका मानिसहरु, अराजकहरु , अदालतले फ्रान्समा छिर्न या बस्न निषेध गरेकाहरु,कतिपय राजनीतिन संगठनका सदस्यहरु र इनर्जी न्यूक्लेयरका बिरोधीहरु समेत छन् ।
बहसमा वैकल्पिक उर्जा
फ्रान्सेली वातावरणविदहरुले देशलाई युद्दमा होम्नु भन्दा त्यसका लागि भइरहेको खर्च बैकल्पिक उर्जाको अनुसन्धान र अध्ययनका लागि खर्चनुपर्नेमा जोड दिँदै आएका छन् ।
तर, फ्रान्सको सरकारले बैकल्पिक उर्जा उत्पादनमा महगोँ पर्ने भएको बताउँदै आणबिक उर्जा प्रयोगलाई प्राथमिकता दिँदै आएको छ । फ्रान्समा वितरण भएको उर्जाको ८० प्रतिशतभन्दा बढी बिद्युत आणविक भट्टीबाट उत्पादन हुन्छ ।
शृंखलावद्ध आतंककारी हमला भएको दुर्इसातामै पेरिसमा संयुक्त राष्ट्रसंघीय जलवायु सम्मेलनको बीसौं शृंखला (कोप- २०) सोमबारदेखि शुरु हुँदैछ । सुरक्षाको दृष्टिले अत्यन्त संबेदनशील अवस्थामा रहेको पेरिसमा आयोजित यो सम्मेलनले विश्वको तापमान वृद्धिलाई सन् २१०० सम्म दुर्इ डिग्रीमा झार्ने लक्ष्य राखेको छ ।
सम्मेलनमा भाग लिन अमेरिकी राष्ट्रपति बाराक ओबामा र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ पनि पेरिस आउँदैछन् । ११५ देशका राष्ट्रहरुले भाग लिने यो सम्मेलनमा ४० देशका राष्ट्र प्रमुखहरु आफैं आउने योजनामा छन् ।
आजै साँझ आ-आफ्ना देशका तर्फबाट कार्बन उत्सर्जन न्यूनीकरणका लागि आ-आफ्नो देशले गर्नैपर्ने बाध्यात्मककारी भूमिका सम्बन्धी विषय समेटिएको एक अन्तराष्ट्रिय सझौतामा हस्ताक्षर हुँदैछ। यो सम्झौतामा फ्रान्स, ब्राजिल, चीनलगायत विश्वका अरु उदयमान मुलुकहरुलेसमेत हस्ताक्षर गर्दैछन् ।
फूल हट्यो, जुत्ता राखेर विरोध प्रदर्शन
सम्मेलनको पूर्वसन्ध्यामा अष्ट्रेलिया जाकार्ता फ्रान्सलगायत विभिन्न देशहरुमा ठूलाठूला प्रदर्शनहरु भैसकेका छन् ।
कार्बन उत्सर्जन घटाउनका लागि पेरिसमा गरिने भनिएको बिशाल अन्तराष्ट्रिय जुलुस प्रदर्शन भने सुरक्षाका कारण रद्द गरिएको छ । बरु सट्टामा सडकमा जताजतै सेना र प्रहरीहरु देखिन थालेका छन् ।
पेरिसबासीले विरोध प्रदर्शन गर्न नपाएपछि पेरिसको प्लास द ला रिपब्लिक भन्ने ठाउँमा जुत्तै जुत्ता लगेर राख्न थालिएको छ । नाराजुलुस गर्न नपाए पनि प्रतिकात्मक विरोधस्वरुप जुत्ताराख्न थालिएको हो ।
अहिलेसम्म हजारौँ हजार जोर जुत्ताहरु राखिसकिएको छ । र, राख्ने क्रम अझै जारी छ । यो ठाउँ त्यही हो, जहाँ आतंककारी हमलापछि मृतकहरुको सम्झनामा फूल चढाइएको थियो । अहिले फूल हटाइएको छ । र, जुत्तै जुत्ताले भरिएको छ ।
फ्रान्सको कानूनअनुसार संकटकाल अवधिमा पर्यवरणीय बचाउ आन्दोलनमा सहभागी हुनेहरुलाई समेत प्रकाउ या नजरबन्द गर्न सकिन्छ । सरकारको यो कदमको मानव अधिकारवादीहरुले खुलेर बिरोध गरे पनि यसले कुनै असर पारेको छैन ।
सडकहरुमा नारा जुलुस लगाउन पूर्ण प्रतिबन्ध लगाइएको छ ।
सुरक्षा अति कडा, रासायनिक सामानको बेचबिखनमा रोक
आइतबार र सोमबार पेरिसका आसपासमा ट्रक, लरीलगायतका गहौँ सवारीहरु चल्न पूर्ण निषेध गरिएको छ भने पेरिस जोड्ने तीन मुख्य राष्ट्रिय राजमार्गहरुमा ब्यक्तिगत सवारीहरु समेत चल्न निषेध गरिएको छ । सरकारले ब्यक्तिगत सवारी साधनको सट्टा सार्वजनिक सवारी साधानहरु प्रयोग गर्न सबैलाई आह्वान गरेको छ ।
सम्मेलन सफलताका लागि सम्मेलन हल आसपासमा झन्डै तीन हजार पुलिस संयुक्त राष्ट्रसंघका सुरक्षागार्डहरु परिचालन गरिएको छ । पेरिस आसपासका तीनवटा विमानस्थल एवं पेरिसका मुख्य पर्यटकीय स्थलहरुमा ६ हजार तीन सयभन्दा बढी सुरक्षाकर्मीहरु परिचालन गरिएको छ । योबाहेक निजीस्तरबाट समेत सिभिल पोसाकमा रहेर काम गर्ने गरी हजारौंको संख्यामा सुरक्षा परिचालन गरिएको छ ।
पेरिस आसपासका तीन एयरपोर्टहरुमा पनि सुरक्षा ब्यवस्था अत्यन्त कडा पारिएको छ । मानिसहरुका झोला खोतल्ने कामलाई तिब्र बनाइएको छ । र, मानिसहरुलाई सकेसम्म घरबाट ननिस्कन भनिएको छ ।
युरोपियन युनियनको संसद भवन रहेको शहर स्ट्रासबुर्गमा मात्रै १५ हजार सेना यो शहर नजिकको सीमाक्षेत्रमा निगरानीका लागि खटिएका छन् ।
यतिमात्र नभर्इ पसलहरुबाट प्रज्वलनशील पदार्थ तथा आगोको सम्पर्कमा आउँदा दुर्घटना निम्तिन सक्ने रासायनिक सामानहरुको बेचबिखन तथा वितरणमा पूर्णतया रोक लगाइएको छ ।
सुरक्षा ब्यवस्थाको अत्यन्त कडाइका कारण आवागमनमा कठिनाइ हुने देखेर कयौँ कार्यालयहरुले कर्मचारीहरुलाई जबरजस्त बिदा लिन निर्देशन दिएका छन् भने कतिपय कर्मचारीहरु काममा जान नसक्ने अवस्था छन् ।
फ्रान्सका गृहमन्त्री बेनार्ड काजानोभले देशलाई जोखिमबाट बचाउनका लागि सार्वजनिक सुरक्षामा कडाइ गरिएको बताएका छन् ।
तिबेला फ्रान्सका राष्ट्रपतिले कुटनीति भेटघाटलाई तिब्र बनाएका छन् । बितेको हप्ता उनले अमेरिकी राष्ट्रपति बाराक ओबामा, रसियन राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन , बेलायती प्रधानमन्त्री डेभिड क्यामरुन र जर्मनकी चान्सलर एन्जेला मार्कलसँग भेटघाट गरे ।
सिरियामा रहेका भनिएका आतंककारी समूह इस्लामिक स्टेट बिरुद्दको आक्रमणलाई तिब्र पार्ने उद्देश्यले नैतिक र भौतिक सहयोग माग्नका लागि राष्ट्रपतिले कुटनीतिक भेटघाट तिब्र पारेका हुन् ।
सुरक्षा लिष्टमा १८ सयको नाम
पेरिसमा आतंकवादी आक्रमणपछि फ्रान्समा तीन महिने संकटकाल लागेको छ । यो अवधिमा १ हजार ८ सयभन्दा बढी मानिसहरुलाई पक्राउ पूर्जी जारी गरिएको छ भने दुर्इ सय ५३ मानिसहरुलाई प्रकाउ गरिएको छ । योबाहेक २४ जनालाई केही दिनको नजरबन्दमा राखिएको छ । यी नजरबन्दमा पर्नेहरु अक्सर बातावरण जोगाउ आन्दोलनमा सक्रिय ब्यक्तिहरु रहेका छन् ।
योबाहेक फ्रान्सेली राज्यको सुरक्षालाई खतरामा पुर्याउनेहरुको संख्या यतिबेला ४ लाख रहेको छ । जुन फ्रान्सेली सरकारको सुरक्षा लिष्ट फिस एस ‘fiche S’ मा सूचीकृत छन् । यो लिष्टमा संगठित अपराधीहरु, जेलबाट भागेका मानिसहरु, अराजकहरु , अदालतले फ्रान्समा छिर्न या बस्न निषेध गरेकाहरु,कतिपय राजनीतिन संगठनका सदस्यहरु र इनर्जी न्यूक्लेयरका बिरोधीहरु समेत छन् ।
बहसमा वैकल्पिक उर्जा
फ्रान्सेली वातावरणविदहरुले देशलाई युद्दमा होम्नु भन्दा त्यसका लागि भइरहेको खर्च बैकल्पिक उर्जाको अनुसन्धान र अध्ययनका लागि खर्चनुपर्नेमा जोड दिँदै आएका छन् ।
तर, फ्रान्सको सरकारले बैकल्पिक उर्जा उत्पादनमा महगोँ पर्ने भएको बताउँदै आणबिक उर्जा प्रयोगलाई प्राथमिकता दिँदै आएको छ । फ्रान्समा वितरण भएको उर्जाको ८० प्रतिशतभन्दा बढी बिद्युत आणविक भट्टीबाट उत्पादन हुन्छ ।
बेनीमा खाना पकाउने आधा भरिएको (७.१ किलो ग्यास) सिलिण्डर गोला प्रथाबाट वितरण गरिएको छ ।
उद्योग बाणिज्य संघ र जिल्ला प्रशासन कार्यालयको अगुवाईमा नाकावन्दीको तीन महिनापछि भित्रिएको ग्याँसलाई सार्वजनिक स्थलमा हजारौं उपभोक्ताबीच प्रत्यक्ष गोला खोलिएको थियो । भारतीय नाकावन्दीले खाना पकाउने ग्याससमेत इन्धनको चरम अभावहुँदा सर्वसाधारणको दैनिकी नराम्रोसँग प्रभावित भएको छ ।
‘सवैको चुल्हो निभेको छ । सदरमुकाबासीलाई मात्र उपभोक्ता कार्ड वितरण गरी कम्पनी अनुसारका उपभोक्ताबीच बढी न्यायोचित वितरण प्रणाली गोला प्रथालाई छान्यौं’ उद्योग बाणिज्य संघका प्रथम उपाध्यक्ष उत्तम कर्माचार्यले भने, ‘ग्यास ल्याउन र प्रशासनले डिजेलको ब्यवस्था गर्यो हामीले ढुवानी साधन, प्रहरीले सुरक्षा र उपभोक्ताले धर्यता ।’
जिल्लामा भित्रिएको गृहलक्ष्मी कम्पनीको जम्मा चार सय थान आधा ग्यास सिलिण्डर मध्ये जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई १० थान, ९ थान ग्यासका स्थानीय बिक्रेता (लगानीकर्ताहरु)लाई कोटा छुट्याएर बाँकी रहेका तीन सय ८१ थान सिलिण्डर सदरमुकाम बेनीमा रहेका ५ हजार कम्पनीका ग्यास उपभोक्तालाई गोला प्रथाबाट वितरण गरिएको हो । जिल्लामा गृहलक्ष्मी, शक्ति र अन्य ग्याँसकम्पनीका गरी ७० हजार उपभोक्ता छन ।
खाना पकाउने ग्यास अभाव हुदा डेरावाला विद्यार्थी, अपाङ्गता ब्यक्तिहरु र शहरी क्षेत्रका उपभोक्ताहरु बढी मारमा छन् । नजिकका वनजंगलमा सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिले सुकेका दाउरासमेत उठाउन नदिएपछि निम्नबर्गका सर्वसाधारणले दाउराबाट खाना पकाउन समेत समस्यामा परेका छन ।
अन्य कम्पनीको ग्याँस भित्रिएपछि पनि यही विधीबाट उपभोक्तालाई वितरण गरिने उद्योग बाणिज्य संघले जनाएको छ । यस अघि वितरण प्रणाली सहज र पारदर्शी बनाउन उपभोक्ता कार्ड वितरण गरेको थियो ।
उद्योग बाणिज्य संघ र जिल्ला प्रशासन कार्यालयको अगुवाईमा नाकावन्दीको तीन महिनापछि भित्रिएको ग्याँसलाई सार्वजनिक स्थलमा हजारौं उपभोक्ताबीच प्रत्यक्ष गोला खोलिएको थियो । भारतीय नाकावन्दीले खाना पकाउने ग्याससमेत इन्धनको चरम अभावहुँदा सर्वसाधारणको दैनिकी नराम्रोसँग प्रभावित भएको छ ।
‘सवैको चुल्हो निभेको छ । सदरमुकाबासीलाई मात्र उपभोक्ता कार्ड वितरण गरी कम्पनी अनुसारका उपभोक्ताबीच बढी न्यायोचित वितरण प्रणाली गोला प्रथालाई छान्यौं’ उद्योग बाणिज्य संघका प्रथम उपाध्यक्ष उत्तम कर्माचार्यले भने, ‘ग्यास ल्याउन र प्रशासनले डिजेलको ब्यवस्था गर्यो हामीले ढुवानी साधन, प्रहरीले सुरक्षा र उपभोक्ताले धर्यता ।’
जिल्लामा भित्रिएको गृहलक्ष्मी कम्पनीको जम्मा चार सय थान आधा ग्यास सिलिण्डर मध्ये जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई १० थान, ९ थान ग्यासका स्थानीय बिक्रेता (लगानीकर्ताहरु)लाई कोटा छुट्याएर बाँकी रहेका तीन सय ८१ थान सिलिण्डर सदरमुकाम बेनीमा रहेका ५ हजार कम्पनीका ग्यास उपभोक्तालाई गोला प्रथाबाट वितरण गरिएको हो । जिल्लामा गृहलक्ष्मी, शक्ति र अन्य ग्याँसकम्पनीका गरी ७० हजार उपभोक्ता छन ।
खाना पकाउने ग्यास अभाव हुदा डेरावाला विद्यार्थी, अपाङ्गता ब्यक्तिहरु र शहरी क्षेत्रका उपभोक्ताहरु बढी मारमा छन् । नजिकका वनजंगलमा सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिले सुकेका दाउरासमेत उठाउन नदिएपछि निम्नबर्गका सर्वसाधारणले दाउराबाट खाना पकाउन समेत समस्यामा परेका छन ।
अन्य कम्पनीको ग्याँस भित्रिएपछि पनि यही विधीबाट उपभोक्तालाई वितरण गरिने उद्योग बाणिज्य संघले जनाएको छ । यस अघि वितरण प्रणाली सहज र पारदर्शी बनाउन उपभोक्ता कार्ड वितरण गरेको थियो ।
अहिलेको होस् वा पहिलेका, जुनसुकै सरकार वातावरणमैत्री विद्युतीय साधनको वकालत गर्न चुक्दैनन् । सरकार प्रमुख हुन् वा सरोकारवाला मन्त्रालय नेतृत्वको भाषणमा विद्युतीय साधन प्रवद्र्घन गर्ने प्रतिबद्घता छुट्दैन । तर, व्यवहार विद्युतीय साधनमैत्री देखिएको छैन ।
नाकाबन्दीले इन्धन अभाव भएपछि देशभरको सवारी आवागमन प्रभावित छ । नेपालभर चल्ने ९९ प्रतिशतभन्दा बढी सवारी डिजेल र पेट्रोलबाट चल्छन् । वातावरणीय दृष्टिले विद्युतीयभन्दा यी साधन प्रदूषक पनि मानिन्छन् । तर पनि सरकारले यी साधनलाई कहिल्यै वातावरणमैत्री देखेको छैन ।
सार्वजनिक सवारीका रूपमा विद्युतीय बस सञ्चालन गर्न सरकारले अहिले पनि विभिन्न बहाना बनाएर अवरोध गरिरहेको छ । यस्ता साधनका आयातकर्ता सरकारी रवैयाबाट आजित छन् । पाँच वर्षअघि काठमाडौंमा विद्युतीय बस भित्रिए पनि सरकारले विभिन्न बहानामा सवारी सञ्चालन अनुमतिपत्र (रुट पर्मिट) दिएको छैन ।
विद्युतीय बसलाई यातायात व्यवस्था विभागले कहिले नीति नभएको, कहिले बस व्यवसायीकै दबाब, कहिले बसको डिजाइन यात्रुका लागि असुरक्षित भएको बहानामा रुट पर्मिट नदिई रोकिरहेको छ ।
सरकारले यात्रुबाहक बसका रूपमा रुट नदिएपछि व्यवसायीले विद्युतीय बसलाई केही निजी संघसंस्थालाई बिक्री गरेका छन् । पाँच वर्ष अगाडि बालुवाटारमा सोरुम खोलेर विद्युतीय बसको बिक्री सुरु गरेको नेभी ट्रेड लिंक प्रालिले यो अवधिमा रुट पर्मिटका लागि धेरै प्रयास गरे पनि पाउन सकेन ।
कम्पनीका महाप्रबन्धक धर्मकुमार श्रेष्ठले यातायात कार्यालयले सार्वजनिक सवारीका रूपमा यस्ता बसलाई सञ्चालन गर्न दिन नमिल्ने भन्दै रुट पर्मिट नदिएको बताए । 'सन् २०११ मा बस ल्याएपछि रुट पर्मिटका लागि धेरै प्रयास ग¥यौं,' उनले भने, 'तर कहिले बसको डिजाइन परिवर्तन गर्नुपर्छ त कहिले नीति नै छैन भन्दै अनुमति नै दिइएन ।' उनले कार्यालयमा प्रमुख परिवर्तन भएपिच्छे अनुमति माग्दा पनि नपाएको सुनाए ।
सहरी क्षेत्रको प्रदूषण कम गर्ने र डिजेल तथा पेट्रोलको विकल्पका रूपमा प्रयोग हुने विद्युतीय सवारीलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्नेमा सरकारले प्राथमिकतामा नराख्दा आफू लगायतका व्यापारी निरास भएको उनी बताउँछन् । 'विद्युतीय सवारीलाई सरकारले कहिल्यै प्राथमिकता दिएन,' उनले भने, 'अहिले नाकाबन्दीपछि बल्ल केही कुरा भइरहेको छ । तर, नाका खुलेपछि फेरि प्राथमिकतामा नपर्ने हो कि भन्ने शंका छ ।'
उपत्यकामा सफा टेम्पो चलाइरहेको उक्त कम्पनीले यात्रुबाहक बसका रूपमा रुट पर्मिट नपाएपछि पाँच वर्षमा विद्यालय, होटल लगायतका निजी संस्था तथा व्यक्तिलाई चारवटा विद्युतीय बस बेचेको छ । कम्पनीले यात्रुबाहक बसका रूपमा 'खुला' (ढोका र भित्ता नभएका) र 'बन्द' (ढोका र भित्ता दुवै भएका) गरी दुईथरि बस भिœयाएको थियो ।
यातायात कार्यालयले खुला बसलाई असुरक्षित भन्दै पर्मिट दिन रोकेपछि कम्पनीले बसको डिजाइनमा केही परिवर्तन गरी पाता ठोकेर सुरक्षित बनाएको थियो । 'बसको डिजाइन परिवर्तन भएपछि नीति नभएको भन्दै अनुमति रोके,' श्रेष्ठले भने, 'बन्द डिजाइनमा ल्याइएको बसलाई त सुरुमै दिन नमिल्ने भन्दै रोकिएको थियो ।'
विद्युतीय बसलाई कम्पनीले 'सफा–१' र 'सफा–२' भनेर नेपाली नामकरण गरेको छ भने कारलाई 'बिजुली' नाम दिइएको छ । नेपालमा भिœयाइएको यस्ता बस १४ सिट क्षमताका छन् । एकपटक चार्ज गरेपछि ती बस ९० किलोमिटरसम्म चल्छन् । बसको ब्याट्री फुल चार्ज हुन ७ देखि ८ घन्टा लाग्ने श्रेष्ठ बताउँछन् ।
कम्पनीले भिœयाएका विद्युतीय कारहरू भने धेरै मात्रामा बिक्री भएका छन् । 'निजी कारका लागि रुट पर्मिट आवश्यक नपर्ने भएकाले धेरै बिकिरहेको छ,' उनले भने, 'अहिले नाकाबन्दीपछि कारको माग झन् बढेको छ ।' उनले केही व्यापारीले अहिले सार्वजनिक सवारीका रूपमा चलाउनुपर्छ भन्दै फोन गरिरहेको सुनाए ।
बागमती अञ्चल यातायात कार्यालयका प्रमुख राजेश पौडेलले दुई वर्षअघि चक्रपथभित्रका सडकमा २६ सिटभन्दा कमका सवारीलाई अनुमति दिन नमिल्ने व्यवस्था आइएकाले रुट पर्मिट नदिएको बताए । 'त्यसअघि के कारणले रोकिएको थियो जानकारी छैन,' उनले भने । उनले चक्रपथ बाहिर यस्ता सवारी चलाउन रुट माग्न आउनेलाई कुनै रोक नलाग्ने बताए ।
सरकारी तथ्यांकअनुसार हाल काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न २५ रुटमा विद्युत र ग्यासबाट चल्ने करिब १५ सयवटा सार्वजनिक सवारी साधन छन् ।
नाकाबन्दी चर्कँदै गएपछि सरकारले नेपालमा विद्युतीय सवारी साधनलाई प्रवद्र्धन गर्ने नीति लिएको विज्ञान, प्रविधि तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव कृष्णचन्द्र पौडेल बताउँछन् । उनका अनुसार सरकारले विद्युतीय सवारी साधनको आयात गर्दा लाग्ने करलाई उल्लेख्य रूपमा घटाउने तयारी गरिरहेको छ । 'मन्त्रालयले विद्युतीय सवारी साधन आयात गर्दा हाल लाग्दै आइरहेको ६० प्रतिशत भन्सारलाई १० प्रतिशतमा झार्न लागेको छ,' उनले भने, 'विद्युतीय सवारी चार्ज गर्न विभिन्न स्थानमा चार्जिङ स्टेसनसमेत राख्नलाई प्रोत्साहन गर्ने तयारी भइरहेको छ ।'
यातायात व्यवस्था विभागका निर्देशक अर्जुनकुमार थापाको संयोजकत्वमा गत चैतमा गठित समितिले समेत विद्युत तथा ग्यासबाट चल्ने वातावरणमैत्री सवारीलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने सुझाव दिएको थियो । समितिको सुझावसहितको प्रतिवेदन त्यतिकै थन्किएको छ ।
समितिको प्रतिवेदनअनुसार हाल उपत्यकामा विद्युतीय स्कुटर २, विद्युतीय टेम्पो ७ सय १४, विद्युतीय माइक्रोबस ५, विद्युतीय कार अनुमानित १ सय २५ वटा रहेका छन् । तीमध्ये उपत्यकामा ७ सय १४ विद्युतीय टेम्पो १५ रुटमा, चार सय ग्यास टेम्पो ६ रुटमा र ग्यास माइक्रोबस चारवटा रुटमा अनुमानित ३ सय ६५ वटा सञ्चालनमा छन् ।
समितिको सुझावअनुसार काम अगाडि बढेको मात्र भए यति बेला उपत्यकामा थप १५ सयभन्दा बढी विद्युतीय सवारी सञ्चालनमा आइसकेको हुन्थ्यो । समितिले तत्कालीन, मध्यकालीन र दीर्घकालीन रूपमा विद्युतीय सवारी थप गर्दै रुट व्यवस्था गर्न सुझाव दिएको थियो ।
समितिमा सडक विभागका इन्जिनियर विजयकुमार महतो, नेपाल विद्युतीय परिवहन संघका अध्यक्ष उमेशराज श्रेष्ठ सदस्य थिए भने यातायात व्यवस्था विभागका शाखा अधिकृत हीरालाल भण्डारी सदस्य सचिव थिए ।
समिति संयोजक थापाका अनुसार विद्युतीय सवारीलाई प्रोत्साहन गर्न नीतिगत सुधारदेखि कर छुटसम्मको व्यवस्था गर्नुपर्ने भएकाले सुझाव तत्काल कार्यान्वयनमा आउन नसकेको बताए ।
वातावरणमैत्री सवारी तथा यातायात नीति, २०७१ मा विद्युतीय सवारीलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्ने उल्लेख छ । सेही नीति कार्यान्वयन गर्ने सन्दर्भमा वातावरणमैत्री सवारी साधनलाई रुट दिन काठमाडौं, भक्तपुर तथा ललितपुरका बाटाको अध्ययन (सवारी संख्या, अवस्था, यात्रुको चाप तथा सडकको अवस्था) गरी भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयमा प्रतिवेदन पेस गर्न उक्त समिति बनाइएको थियो ।
तर, नीतिमा उल्लेख भएबमोजिम सरकारी प्रतिबद्धता एवं अग्रसरता नदेखिएको, संस्थागत संरचनाअन्तर्गत वातावरणमैत्री यातायात सञ्चालन समिति, कार्यसमिति, व्यवस्थापन समिति, नियामक समिति आदि गठन हुन नसकेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।
यस्तै, प्रतिवेदनमा दक्ष जनशक्ति र सक्षम व्यवस्थापकीय क्षमताको कमी रहेको, नीति लागू भएको एक वर्षभित्र नीतिअनुकूल ऐन, नियम तथा कार्यविधि, निर्देशिका आदि निर्माण गर्नुपर्ने प्रावधान रहेकोमा यसतर्फ कुनै कार्य अगाडि बढ्न नसकेको, नीतिले परिकल्पना गरेअनुसार अन्तरनिकाय समन्वयमा प्रभावकारिता नआएको, सरकारी, निजी, सहकारी, साझेदारी आदि सबैको समन्वयात्मक भूमिका नरहेको, वातावरणमैत्री सवारी साधनको वर्गीकरण मापदण्ड परीक्षण संयन्त्र नभएको, दर्ता प्रक्रिया सरल, सहज र रुट पर्मिटको उपयुक्त व्यवस्था नभएको उल्लेख छ ।
काठमाडौं उपत्यकामा चीनको सहयोगमा २०३२ सालदेखि २२ वटा ट्रली बस सञ्चालन भएका थिए । काठमाडौं, त्रिपुरेश्वरदेखि भक्तपुरको सूर्यविनायकसम्म १३ किमि रुट चलेका ट्रली बस सेवा सरकारी बेवास्ताकै कारण बन्द भइसकेको छ । तर, ०५६ सालमा विद्युतीय सवारी साधनका रूपमा ल्याइएको सफा टेम्पो र २०५२ सालमा भिœयाइएका ग्यासको टेम्पो र माइक्रोबस भने अझै सञ्चालनमा छन् । यस्तै देशका विभिन्न स्थानमा अहिले विद्युतीय रिक्सा सञ्चालनमा आएका छन् ।
नाकाबन्दीले इन्धन अभाव भएपछि देशभरको सवारी आवागमन प्रभावित छ । नेपालभर चल्ने ९९ प्रतिशतभन्दा बढी सवारी डिजेल र पेट्रोलबाट चल्छन् । वातावरणीय दृष्टिले विद्युतीयभन्दा यी साधन प्रदूषक पनि मानिन्छन् । तर पनि सरकारले यी साधनलाई कहिल्यै वातावरणमैत्री देखेको छैन ।
सार्वजनिक सवारीका रूपमा विद्युतीय बस सञ्चालन गर्न सरकारले अहिले पनि विभिन्न बहाना बनाएर अवरोध गरिरहेको छ । यस्ता साधनका आयातकर्ता सरकारी रवैयाबाट आजित छन् । पाँच वर्षअघि काठमाडौंमा विद्युतीय बस भित्रिए पनि सरकारले विभिन्न बहानामा सवारी सञ्चालन अनुमतिपत्र (रुट पर्मिट) दिएको छैन ।
विद्युतीय बसलाई यातायात व्यवस्था विभागले कहिले नीति नभएको, कहिले बस व्यवसायीकै दबाब, कहिले बसको डिजाइन यात्रुका लागि असुरक्षित भएको बहानामा रुट पर्मिट नदिई रोकिरहेको छ ।
सरकारले यात्रुबाहक बसका रूपमा रुट नदिएपछि व्यवसायीले विद्युतीय बसलाई केही निजी संघसंस्थालाई बिक्री गरेका छन् । पाँच वर्ष अगाडि बालुवाटारमा सोरुम खोलेर विद्युतीय बसको बिक्री सुरु गरेको नेभी ट्रेड लिंक प्रालिले यो अवधिमा रुट पर्मिटका लागि धेरै प्रयास गरे पनि पाउन सकेन ।
कम्पनीका महाप्रबन्धक धर्मकुमार श्रेष्ठले यातायात कार्यालयले सार्वजनिक सवारीका रूपमा यस्ता बसलाई सञ्चालन गर्न दिन नमिल्ने भन्दै रुट पर्मिट नदिएको बताए । 'सन् २०११ मा बस ल्याएपछि रुट पर्मिटका लागि धेरै प्रयास ग¥यौं,' उनले भने, 'तर कहिले बसको डिजाइन परिवर्तन गर्नुपर्छ त कहिले नीति नै छैन भन्दै अनुमति नै दिइएन ।' उनले कार्यालयमा प्रमुख परिवर्तन भएपिच्छे अनुमति माग्दा पनि नपाएको सुनाए ।
सहरी क्षेत्रको प्रदूषण कम गर्ने र डिजेल तथा पेट्रोलको विकल्पका रूपमा प्रयोग हुने विद्युतीय सवारीलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्नेमा सरकारले प्राथमिकतामा नराख्दा आफू लगायतका व्यापारी निरास भएको उनी बताउँछन् । 'विद्युतीय सवारीलाई सरकारले कहिल्यै प्राथमिकता दिएन,' उनले भने, 'अहिले नाकाबन्दीपछि बल्ल केही कुरा भइरहेको छ । तर, नाका खुलेपछि फेरि प्राथमिकतामा नपर्ने हो कि भन्ने शंका छ ।'
उपत्यकामा सफा टेम्पो चलाइरहेको उक्त कम्पनीले यात्रुबाहक बसका रूपमा रुट पर्मिट नपाएपछि पाँच वर्षमा विद्यालय, होटल लगायतका निजी संस्था तथा व्यक्तिलाई चारवटा विद्युतीय बस बेचेको छ । कम्पनीले यात्रुबाहक बसका रूपमा 'खुला' (ढोका र भित्ता नभएका) र 'बन्द' (ढोका र भित्ता दुवै भएका) गरी दुईथरि बस भिœयाएको थियो ।
यातायात कार्यालयले खुला बसलाई असुरक्षित भन्दै पर्मिट दिन रोकेपछि कम्पनीले बसको डिजाइनमा केही परिवर्तन गरी पाता ठोकेर सुरक्षित बनाएको थियो । 'बसको डिजाइन परिवर्तन भएपछि नीति नभएको भन्दै अनुमति रोके,' श्रेष्ठले भने, 'बन्द डिजाइनमा ल्याइएको बसलाई त सुरुमै दिन नमिल्ने भन्दै रोकिएको थियो ।'
विद्युतीय बसलाई कम्पनीले 'सफा–१' र 'सफा–२' भनेर नेपाली नामकरण गरेको छ भने कारलाई 'बिजुली' नाम दिइएको छ । नेपालमा भिœयाइएको यस्ता बस १४ सिट क्षमताका छन् । एकपटक चार्ज गरेपछि ती बस ९० किलोमिटरसम्म चल्छन् । बसको ब्याट्री फुल चार्ज हुन ७ देखि ८ घन्टा लाग्ने श्रेष्ठ बताउँछन् ।
कम्पनीले भिœयाएका विद्युतीय कारहरू भने धेरै मात्रामा बिक्री भएका छन् । 'निजी कारका लागि रुट पर्मिट आवश्यक नपर्ने भएकाले धेरै बिकिरहेको छ,' उनले भने, 'अहिले नाकाबन्दीपछि कारको माग झन् बढेको छ ।' उनले केही व्यापारीले अहिले सार्वजनिक सवारीका रूपमा चलाउनुपर्छ भन्दै फोन गरिरहेको सुनाए ।
बागमती अञ्चल यातायात कार्यालयका प्रमुख राजेश पौडेलले दुई वर्षअघि चक्रपथभित्रका सडकमा २६ सिटभन्दा कमका सवारीलाई अनुमति दिन नमिल्ने व्यवस्था आइएकाले रुट पर्मिट नदिएको बताए । 'त्यसअघि के कारणले रोकिएको थियो जानकारी छैन,' उनले भने । उनले चक्रपथ बाहिर यस्ता सवारी चलाउन रुट माग्न आउनेलाई कुनै रोक नलाग्ने बताए ।
सरकारी तथ्यांकअनुसार हाल काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न २५ रुटमा विद्युत र ग्यासबाट चल्ने करिब १५ सयवटा सार्वजनिक सवारी साधन छन् ।
नाकाबन्दी चर्कँदै गएपछि सरकारले नेपालमा विद्युतीय सवारी साधनलाई प्रवद्र्धन गर्ने नीति लिएको विज्ञान, प्रविधि तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव कृष्णचन्द्र पौडेल बताउँछन् । उनका अनुसार सरकारले विद्युतीय सवारी साधनको आयात गर्दा लाग्ने करलाई उल्लेख्य रूपमा घटाउने तयारी गरिरहेको छ । 'मन्त्रालयले विद्युतीय सवारी साधन आयात गर्दा हाल लाग्दै आइरहेको ६० प्रतिशत भन्सारलाई १० प्रतिशतमा झार्न लागेको छ,' उनले भने, 'विद्युतीय सवारी चार्ज गर्न विभिन्न स्थानमा चार्जिङ स्टेसनसमेत राख्नलाई प्रोत्साहन गर्ने तयारी भइरहेको छ ।'
यातायात व्यवस्था विभागका निर्देशक अर्जुनकुमार थापाको संयोजकत्वमा गत चैतमा गठित समितिले समेत विद्युत तथा ग्यासबाट चल्ने वातावरणमैत्री सवारीलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने सुझाव दिएको थियो । समितिको सुझावसहितको प्रतिवेदन त्यतिकै थन्किएको छ ।
समितिको प्रतिवेदनअनुसार हाल उपत्यकामा विद्युतीय स्कुटर २, विद्युतीय टेम्पो ७ सय १४, विद्युतीय माइक्रोबस ५, विद्युतीय कार अनुमानित १ सय २५ वटा रहेका छन् । तीमध्ये उपत्यकामा ७ सय १४ विद्युतीय टेम्पो १५ रुटमा, चार सय ग्यास टेम्पो ६ रुटमा र ग्यास माइक्रोबस चारवटा रुटमा अनुमानित ३ सय ६५ वटा सञ्चालनमा छन् ।
समितिको सुझावअनुसार काम अगाडि बढेको मात्र भए यति बेला उपत्यकामा थप १५ सयभन्दा बढी विद्युतीय सवारी सञ्चालनमा आइसकेको हुन्थ्यो । समितिले तत्कालीन, मध्यकालीन र दीर्घकालीन रूपमा विद्युतीय सवारी थप गर्दै रुट व्यवस्था गर्न सुझाव दिएको थियो ।
समितिमा सडक विभागका इन्जिनियर विजयकुमार महतो, नेपाल विद्युतीय परिवहन संघका अध्यक्ष उमेशराज श्रेष्ठ सदस्य थिए भने यातायात व्यवस्था विभागका शाखा अधिकृत हीरालाल भण्डारी सदस्य सचिव थिए ।
समिति संयोजक थापाका अनुसार विद्युतीय सवारीलाई प्रोत्साहन गर्न नीतिगत सुधारदेखि कर छुटसम्मको व्यवस्था गर्नुपर्ने भएकाले सुझाव तत्काल कार्यान्वयनमा आउन नसकेको बताए ।
वातावरणमैत्री सवारी तथा यातायात नीति, २०७१ मा विद्युतीय सवारीलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्ने उल्लेख छ । सेही नीति कार्यान्वयन गर्ने सन्दर्भमा वातावरणमैत्री सवारी साधनलाई रुट दिन काठमाडौं, भक्तपुर तथा ललितपुरका बाटाको अध्ययन (सवारी संख्या, अवस्था, यात्रुको चाप तथा सडकको अवस्था) गरी भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयमा प्रतिवेदन पेस गर्न उक्त समिति बनाइएको थियो ।
तर, नीतिमा उल्लेख भएबमोजिम सरकारी प्रतिबद्धता एवं अग्रसरता नदेखिएको, संस्थागत संरचनाअन्तर्गत वातावरणमैत्री यातायात सञ्चालन समिति, कार्यसमिति, व्यवस्थापन समिति, नियामक समिति आदि गठन हुन नसकेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।
यस्तै, प्रतिवेदनमा दक्ष जनशक्ति र सक्षम व्यवस्थापकीय क्षमताको कमी रहेको, नीति लागू भएको एक वर्षभित्र नीतिअनुकूल ऐन, नियम तथा कार्यविधि, निर्देशिका आदि निर्माण गर्नुपर्ने प्रावधान रहेकोमा यसतर्फ कुनै कार्य अगाडि बढ्न नसकेको, नीतिले परिकल्पना गरेअनुसार अन्तरनिकाय समन्वयमा प्रभावकारिता नआएको, सरकारी, निजी, सहकारी, साझेदारी आदि सबैको समन्वयात्मक भूमिका नरहेको, वातावरणमैत्री सवारी साधनको वर्गीकरण मापदण्ड परीक्षण संयन्त्र नभएको, दर्ता प्रक्रिया सरल, सहज र रुट पर्मिटको उपयुक्त व्यवस्था नभएको उल्लेख छ ।
काठमाडौं उपत्यकामा चीनको सहयोगमा २०३२ सालदेखि २२ वटा ट्रली बस सञ्चालन भएका थिए । काठमाडौं, त्रिपुरेश्वरदेखि भक्तपुरको सूर्यविनायकसम्म १३ किमि रुट चलेका ट्रली बस सेवा सरकारी बेवास्ताकै कारण बन्द भइसकेको छ । तर, ०५६ सालमा विद्युतीय सवारी साधनका रूपमा ल्याइएको सफा टेम्पो र २०५२ सालमा भिœयाइएका ग्यासको टेम्पो र माइक्रोबस भने अझै सञ्चालनमा छन् । यस्तै देशका विभिन्न स्थानमा अहिले विद्युतीय रिक्सा सञ्चालनमा आएका छन् ।
भारतको नाकाबन्दी र मधेस आन्दोलनका कारण इन्धन अभावले गरिब जनताको चुलो बल्न छाडेका बेला प्रधानमन्त्री केपी ओलीले आफ्नो बालुवाटारस्थित निवासमा भोजभतेर र खाजानास्तामा मात्र लाखौं फजुल खर्च गरेको खुलासा भएको छ ।
उनले कात्तिक महिनामा मात्र भोजभतेर र खाजा नास्तामा १२ लाख ६१ हजार १ सय ८९ रुपैयाँ खर्च गरेका छन् । प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयको वेबसाइटमा भुक्तानीका लागि सार्वजनिक बिलमा 'प्रधानमन्त्री निवासमा विभिन्न मितिमा बसेको बैठकमा भएको उक्त खर्च उल्लेख छ । जसअनुसार भोजभतेर र खाजानास्ता अनमोल क्याटरिङ सर्भिस प्रालिले आपूर्ति गरेको छ ।
प्रधानमन्त्री कार्यालयले ओलीका लागि भन्दै १ लाख १७ हजार ४ सय ७ रुपैयाँको एप्पल आइप्याडसमेत खरिद गरेको छ । आइप्याड ग्लोबल लिंक टेक्नोलोजी प्रालिबाट खरिद गरिएको वेबसाइटमा उल्लेख छ ।
सवा लाखका पत्रिका
प्रधानमन्त्री ओलीले कार्यालय र निवासका लागि कात्तिक महिनामा मात्र १ लाख २८ हजार २ सय ५५ रुपैयाँ बराबरका पत्रपत्रिका पढेका छन् । आचार्य ट्रेडर एन्ड सप्लायर्स प्रालिबाट ओलीका लागि उक्त रकमका पत्रपत्रिका खरिद गरिएको हो । जबकि, कात्तिकमा दसैं-तिहार परेकाले पत्रपत्रिका कमै निस्किएका थिए । कुन-कुन पत्रिका कति परिमाणमा किन्दा यति ठूलो रकम खर्च भएको हो भन्ने वेबसाइटमा उल्लेख छैन ।
उनले कात्तिक महिनामा मात्र भोजभतेर र खाजा नास्तामा १२ लाख ६१ हजार १ सय ८९ रुपैयाँ खर्च गरेका छन् । प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयको वेबसाइटमा भुक्तानीका लागि सार्वजनिक बिलमा 'प्रधानमन्त्री निवासमा विभिन्न मितिमा बसेको बैठकमा भएको उक्त खर्च उल्लेख छ । जसअनुसार भोजभतेर र खाजानास्ता अनमोल क्याटरिङ सर्भिस प्रालिले आपूर्ति गरेको छ ।
प्रधानमन्त्री कार्यालयले ओलीका लागि भन्दै १ लाख १७ हजार ४ सय ७ रुपैयाँको एप्पल आइप्याडसमेत खरिद गरेको छ । आइप्याड ग्लोबल लिंक टेक्नोलोजी प्रालिबाट खरिद गरिएको वेबसाइटमा उल्लेख छ ।
सवा लाखका पत्रिका
प्रधानमन्त्री ओलीले कार्यालय र निवासका लागि कात्तिक महिनामा मात्र १ लाख २८ हजार २ सय ५५ रुपैयाँ बराबरका पत्रपत्रिका पढेका छन् । आचार्य ट्रेडर एन्ड सप्लायर्स प्रालिबाट ओलीका लागि उक्त रकमका पत्रपत्रिका खरिद गरिएको हो । जबकि, कात्तिकमा दसैं-तिहार परेकाले पत्रपत्रिका कमै निस्किएका थिए । कुन-कुन पत्रिका कति परिमाणमा किन्दा यति ठूलो रकम खर्च भएको हो भन्ने वेबसाइटमा उल्लेख छैन ।
आन्दोलनरत संयुक्त मधेसी मोर्चाका कार्यकर्ता र प्रहरीबिच सोमवार सिरहाको लहानमा झडप भएपछि स्थिति नियन्त्रणमा लिन प्रहरीले सात राउण्ड हवाईफायर गरेको छ ।
झडपमा संयुक्त संघर्ष समितिका संयोजक कृष्ण बहादुर यादवसहित आधा दर्जन आन्दोलनकारी घाइते भएका छन् । अधिकांश घाइतेको टाउकोमा चोट लागेको छ । झडपपछि लहान क्षेत्र दिनभर तनावग्रस्त रहयो ।
इलाका प्रहरी लहानका डिएसपी राम केसीका अनुसार पूर्व पश्चिम राजमार्ग अन्तर्गत लहानको मुख्य चौंकमा टायर बालेर प्रदर्शनमा उत्रेका प्रदर्शनकारीले प्रहरीलाई लक्षितगरी ढुंगा हान्न थालेपछि मध्यान्ह झडप भएको थियो । स्थिती नियन्त्रणमा लिन प्रहरीले सात राउण्ड हवाई फायर गरिएको डिएसपी केसीले जानकारी दिए । उता, आन्दोलनकारीले शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा प्रहरीले हस्तक्षेप गरेको दावी गरेको छ ।
झडप पछि अन्दोलनकारीले लहानका विभिन्न स्थानमा दिनभर प्रदर्शन गरे । प्रदर्शनकारी र प्रहरीबिच सोमबार साझ लहानस्थित दुई नम्वर सडकमा झडप भएको छ । सो क्रममा प्रहरीले केही सेल अश्रुग्यास प्रहार गरेको छ । तनाव जारी छ ।
झडपमा संयुक्त संघर्ष समितिका संयोजक कृष्ण बहादुर यादवसहित आधा दर्जन आन्दोलनकारी घाइते भएका छन् । अधिकांश घाइतेको टाउकोमा चोट लागेको छ । झडपपछि लहान क्षेत्र दिनभर तनावग्रस्त रहयो ।
इलाका प्रहरी लहानका डिएसपी राम केसीका अनुसार पूर्व पश्चिम राजमार्ग अन्तर्गत लहानको मुख्य चौंकमा टायर बालेर प्रदर्शनमा उत्रेका प्रदर्शनकारीले प्रहरीलाई लक्षितगरी ढुंगा हान्न थालेपछि मध्यान्ह झडप भएको थियो । स्थिती नियन्त्रणमा लिन प्रहरीले सात राउण्ड हवाई फायर गरिएको डिएसपी केसीले जानकारी दिए । उता, आन्दोलनकारीले शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा प्रहरीले हस्तक्षेप गरेको दावी गरेको छ ।
झडप पछि अन्दोलनकारीले लहानका विभिन्न स्थानमा दिनभर प्रदर्शन गरे । प्रदर्शनकारी र प्रहरीबिच सोमबार साझ लहानस्थित दुई नम्वर सडकमा झडप भएको छ । सो क्रममा प्रहरीले केही सेल अश्रुग्यास प्रहार गरेको छ । तनाव जारी छ ।
लमजुङको पूर्वी भेगमा पर्ने धमिलिकुवाको गरमबेसीमा एक ८ बर्षीया बालिकाले एकादशी मेलामा जान नदिएको भन्दै आत्महत्या गरेको प्रहरीले जनाएको छ ।
आमाले एकादशी मेलामा जान नदिएपछि गरमबेसीकी उपेक्षा गुरुङले आइतबार दिउँसो सलको पासो लगाएर घरकै सटर–ग्रीलमा झुण्डिएर आत्महत्या गरेको इलाका प्रहरी कार्यालय भोटेओडारका प्रहरी निरीक्षक हेमन्तकुमार थापाले बताए ।
फूल तार्दा बगेका युवाको उद्दार
एकादशी मेलाको अवसरमा पाउँदीमा फूल तार्ने क्रममा बगेका एक युवकको उद्दार गरिएको छ । सुन्दरबजार– ८, खत्रीठाँटीका ३० बर्षीय सूर्य कुँवरलाई फूल तार्ने क्रममा मस्र्याङ्दी नदीले आइतबार दिउँसो बगाएको थियो ।
पाउँदी पूलमाथिबाट बगाएका उनलाई पूलमुनि अन्दाजी २ सय मीटर तलबाट स्थानीयले उद्दार गरेको प्रहरीले जनाएको छ । कुँवरको सिउँडीबारस्थित कर्मदा अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ ।
आमाले एकादशी मेलामा जान नदिएपछि गरमबेसीकी उपेक्षा गुरुङले आइतबार दिउँसो सलको पासो लगाएर घरकै सटर–ग्रीलमा झुण्डिएर आत्महत्या गरेको इलाका प्रहरी कार्यालय भोटेओडारका प्रहरी निरीक्षक हेमन्तकुमार थापाले बताए ।
फूल तार्दा बगेका युवाको उद्दार
एकादशी मेलाको अवसरमा पाउँदीमा फूल तार्ने क्रममा बगेका एक युवकको उद्दार गरिएको छ । सुन्दरबजार– ८, खत्रीठाँटीका ३० बर्षीय सूर्य कुँवरलाई फूल तार्ने क्रममा मस्र्याङ्दी नदीले आइतबार दिउँसो बगाएको थियो ।
पाउँदी पूलमाथिबाट बगाएका उनलाई पूलमुनि अन्दाजी २ सय मीटर तलबाट स्थानीयले उद्दार गरेको प्रहरीले जनाएको छ । कुँवरको सिउँडीबारस्थित कर्मदा अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ ।
पूर्वप्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईको नयाँ शक्ति निर्माण अभियानको उद्घाटन कार्यक्रममा संघीय फोरमका अध्यक्ष उपेन्द्र यादव उपस्थित भएका छन् । संघीय फोरमसँग एकतागरि फागुनमा नयाँ पार्टी घोषणा गर्ने तयारीमा रहेका बताइएको भट्टराईको अभियानको उद्घाटन कार्यक्रम अहिले चावहिलमा चलिरहेको छ ।
उद्घाटन समारोहमा नयाँ शक्तिलाई शुभकामना दिन उपेन्द्रका साथै नेपाली कांग्रेसका नेता प्रदीप गिरी, मानवअधिकारवादी पद्मरत्न तुलाधर, लेखक खगेन्द्र संग्रौला, उद्योगपति रविभक्त श्रेष्ठलगायत उपस्थित छन् । रामचन्द्र झा लगायतका भट्टराई पक्षिय पूर्व माओवादी नेता तथा कार्यकर्ताहरुको समारोहमा उपस्थिति छ ।
उद्घाटन समारोहमा नयाँ शक्तिलाई शुभकामना दिन उपेन्द्रका साथै नेपाली कांग्रेसका नेता प्रदीप गिरी, मानवअधिकारवादी पद्मरत्न तुलाधर, लेखक खगेन्द्र संग्रौला, उद्योगपति रविभक्त श्रेष्ठलगायत उपस्थित छन् । रामचन्द्र झा लगायतका भट्टराई पक्षिय पूर्व माओवादी नेता तथा कार्यकर्ताहरुको समारोहमा उपस्थिति छ ।
सप्तरी प्रहरीको गोली लागि दुई आन्दोलनकारीको मृत्यु भएको छ । यस्तै १७ प्रदर्शनकारी र २५ प्रहरी झडपमा परी घाइते भएका छन् । घाइते मध्ये ५ प्रदर्शनकारी र २ प्रहरीकाे स्थिति गम्भिर रहेकाे छ ।
शनिबार अबेर राति प्रहरीले एक्र्टिङ गरी गाडी चलाउनका लागि धर्नामा बसेका प्रदर्शनकारीलाई भारदह र रुपनी क्षेत्रबाट हटाउन खोज्दा दोहोर भिडन्त भएको थियो । अत्याधिक संख्यामा रेहका मोर्चाका कार्यकर्ताले प्रहरी माथि अन्धकारमा अन्धाधुन्द ढुंगामुढा गर्न थालेपछि प्रहरीले गोली सप्तरी जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रमुख भिम ढकाल बताएका छन् ।
स्थानिय प्रशासनले साँझ ७ बजेदेखि बिहान ९ बजेसम्म राजमार्ग क्षेत्रलाई निषेधित क्षेत्र घोषणा गरेको छ । सप्तरी प्रहरी प्रमुख ढाकालका अनुसार पटकपटक माइकिङ गरेर प्रदर्शनकारीलाई हटाउने प्रयास गरिएको थियो । लगभग २५ सयको संख्यामा रहेका प्रदर्शनकारीहरु हट्ने कुनै संकेत नपाएपछि प्रहरीले सामान्य बल प्रयोग गरि राजमार्ग खुलाउन खोजेको थियो ।
‘लाठि, मुग्रा बोकेरा आएका माथि हामीले सामान्य बल प्रयोग गरेपछि प्रदर्शनकारीबाटै भारदह क्षेत्रमा अन्धकारमा गोली फायर हुन थाल्यो । त्यसपछि हामीले पनि हवाई फायर र अश्रुग्यास प्रहार गर्न थालेका थियौं,’ उनले भने, ‘त्यहाँ भएको घटना क्रश फायरमा परि भएको हो । हाम्रो तर्फ पनि २५ जना घाइते छन् । २ जनाको स्थिति गम्भिर छ ।’
उनको अनुसार प्रहरीको गोली लागि भारदह क्षेत्रमा गाढा–९ का वीरेन्द्र राम र रुपनी क्षेत्रमा जमुनी मध्यपुरा–७ का नागेश्वर यादवको मृत्यु भएको छ । झडपमा परि घाइते भएका २० भन्दा बढीलाई उपचारका लागि वीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, धरान पठाइएको छ ।
रातिको समयमा भएको गोली प्रहारले बढी मानिस हाताहती भएको हुन सकने दाबी फोरम नेपालका केन्द्रिय सदस्य शैलेन्द्रप्रसाद साहले गरेका छन् । उनकाे प्रहरीले २ सय राउन्ड बढी गाेली चलाएकाे दाबि छ । यस्तै भारदहमै प्रहरीको गोली लागेर ढलेका दुई जनाको शव इलाका प्रहरी कार्यालय भारदहको भ्यानमा सुरक्षाकर्मीले लगेको प्रत्यक्षदर्शीहरुले दाबि गरेका छन् । यसबारे भने प्रहरीले कुनै प्रतिक्रिया दिएकाे छैन ।
उक्त घटनापछि स्थानिय प्रशासनले भारदह, रुपनी र राजविराज बजार क्षेत्रमा बिहान ६ बजेबाट लागु हुने गरि अनिश्चितकालिन कर्फ्यु आदेश जारी गरेको छ ।
कर्फ्युको उल्लंघन गर्दै अहिले पनि भारदह क्षेत्रमा प्रदर्शन भइरहेको छ । यसैबीच आक्रोशित प्रदर्शनकारीहरुले आज बिहान रुपनीमा स.४प. ५३११ नम्बरको मोटरसाईकलमा आगजनी गरिदिएका छन् ।
शनिबार अबेर राति प्रहरीले एक्र्टिङ गरी गाडी चलाउनका लागि धर्नामा बसेका प्रदर्शनकारीलाई भारदह र रुपनी क्षेत्रबाट हटाउन खोज्दा दोहोर भिडन्त भएको थियो । अत्याधिक संख्यामा रेहका मोर्चाका कार्यकर्ताले प्रहरी माथि अन्धकारमा अन्धाधुन्द ढुंगामुढा गर्न थालेपछि प्रहरीले गोली सप्तरी जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रमुख भिम ढकाल बताएका छन् ।
स्थानिय प्रशासनले साँझ ७ बजेदेखि बिहान ९ बजेसम्म राजमार्ग क्षेत्रलाई निषेधित क्षेत्र घोषणा गरेको छ । सप्तरी प्रहरी प्रमुख ढाकालका अनुसार पटकपटक माइकिङ गरेर प्रदर्शनकारीलाई हटाउने प्रयास गरिएको थियो । लगभग २५ सयको संख्यामा रहेका प्रदर्शनकारीहरु हट्ने कुनै संकेत नपाएपछि प्रहरीले सामान्य बल प्रयोग गरि राजमार्ग खुलाउन खोजेको थियो ।
‘लाठि, मुग्रा बोकेरा आएका माथि हामीले सामान्य बल प्रयोग गरेपछि प्रदर्शनकारीबाटै भारदह क्षेत्रमा अन्धकारमा गोली फायर हुन थाल्यो । त्यसपछि हामीले पनि हवाई फायर र अश्रुग्यास प्रहार गर्न थालेका थियौं,’ उनले भने, ‘त्यहाँ भएको घटना क्रश फायरमा परि भएको हो । हाम्रो तर्फ पनि २५ जना घाइते छन् । २ जनाको स्थिति गम्भिर छ ।’
उनको अनुसार प्रहरीको गोली लागि भारदह क्षेत्रमा गाढा–९ का वीरेन्द्र राम र रुपनी क्षेत्रमा जमुनी मध्यपुरा–७ का नागेश्वर यादवको मृत्यु भएको छ । झडपमा परि घाइते भएका २० भन्दा बढीलाई उपचारका लागि वीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, धरान पठाइएको छ ।
रातिको समयमा भएको गोली प्रहारले बढी मानिस हाताहती भएको हुन सकने दाबी फोरम नेपालका केन्द्रिय सदस्य शैलेन्द्रप्रसाद साहले गरेका छन् । उनकाे प्रहरीले २ सय राउन्ड बढी गाेली चलाएकाे दाबि छ । यस्तै भारदहमै प्रहरीको गोली लागेर ढलेका दुई जनाको शव इलाका प्रहरी कार्यालय भारदहको भ्यानमा सुरक्षाकर्मीले लगेको प्रत्यक्षदर्शीहरुले दाबि गरेका छन् । यसबारे भने प्रहरीले कुनै प्रतिक्रिया दिएकाे छैन ।
उक्त घटनापछि स्थानिय प्रशासनले भारदह, रुपनी र राजविराज बजार क्षेत्रमा बिहान ६ बजेबाट लागु हुने गरि अनिश्चितकालिन कर्फ्यु आदेश जारी गरेको छ ।
कर्फ्युको उल्लंघन गर्दै अहिले पनि भारदह क्षेत्रमा प्रदर्शन भइरहेको छ । यसैबीच आक्रोशित प्रदर्शनकारीहरुले आज बिहान रुपनीमा स.४प. ५३११ नम्बरको मोटरसाईकलमा आगजनी गरिदिएका छन् ।
मधेसी मोर्चा र पाँच जनजाति पार्टीहरुको संघीय गठनवन्धनले आन्दोलनको नयाँ कार्यक्रम घोषणा गरेको छ । तमलोपा पार्टी कार्यालय बिजुलीबजारमा बसेको बैठकले तराई मधेस, राजधानी र पूवपश्चिम राजमार्ग केन्द्रीत गरी देशब्यापी आन्दोलन गर्ने निर्णय गरेको छ ।
संघीय गठवन्धनको बैठकले मंसिर २७ गते काठमाडौंमा जनप्रदर्शनज तथा सभा गर्ने निर्णय गरेको छ । ‘यो हाम्रो शक्ति प्रदर्शन नै हो’ सद्भावना पार्टीका महासचिव मनिष सुमनले भने ।
मधेसी मोर्चा र जनजाति दलहरुको संयुक्त आन्दोलन ७ गतेबाट सुरु हुनेछ । मधेस आन्दोलनको १०० औं दिन पुगेको अबसरमा उनीहरुले माइतीघर मण्डलामा श्रद्धान्जली सभा गर्नेछन् ।
त्यसपछि उसले राजमार्ग केन्द्रीत जनप्रदर्शन र सभा गर्नेछ । ११ गते इटहरी, १३ गते बिराटनगर, १६ गते लालबन्दी, १७ गते ढल्केबर, १९ गते निजगढ, २० गते नवलपरासी, २१ गते बुटबल, २२ गते दाङ र २४ गते कैलालीको अत्तरियामा सभा हुनेछ ।
राष्ट्रिय प्रहरी प्रशिक्षण प्रतिष्ठानका स्रोत व्यक्ति निमन्त्रणाको विषयलाई लिएर प्रहरी महानिरीक्षक उपेन्द्रकान्त अर्याल र एआईजी राजेन्द्रसिंह भण्डारीबीच मनमुटाव भएको छ ।
आफूखुसी प्रतिष्ठानमा विभिन्न व्यक्तिलाई स्रोत व्यक्तिमा बोलाइएको भन्दै प्रहरी महानिरीक्षक अर्यालले असन्तुष्टि जनाएका छन् । उनले लिखित पत्र पठाउँदै एआईजी भण्डारीलाई पूर्वस्वीकृति लिन निर्देशन दिएका छन् ।
आईजीपीको निर्देशनले आफ्नो दैनिक कार्यसञ्चालनमा अंकुश लगाएको भन्दै भण्डारी रुष्ट छन् ।
महानिरीक्षक अर्यालले अपराध अनुसन्धान विभागका प्रमुख शाहललाई पनि पत्र लेख्दै संगठनका कतिपय योजनामा पूर्वस्वीकृति लिन भनेका छन् ।
विगत लामो समयदेखि एआईजीद्वय भण्डारी र शाहले प्रतिष्ठान र अनुसन्धान विभागमा प्रहरी संगठन भित्र र बाहिरका विभिन्न व्यक्तिलाई आमन्त्रण गरि प्रहरीको दक्षता र क्षमता अभिवृद्धि लागि विभिन्न तालिम सञ्चालन गर्दै आएका छन् ।
खासगरि एआईजीद्वय भण्डारी र शाहले प्रतिष्ठान र अनुसन्धान विभागमा भीआईपीलाई बोलाएर क्षमता अभिवृद्धिको काम गर्दै आएका थिए । त्यसबाट ‘अनुचित सम्बन्ध’ बढाएको आशंका आईजीपीले गर्दै आएका छन् ।
एआईजी भण्डारीले संगठनको हितको लागि काम गर्दा रोक लगाउन नपाइने भन्दै असन्तुष्टि जनाए । ‘संगठनविरुद्ध कुनै काम गरेका छैनौं,’ उनले भने, ‘कुन काम गर्नुपर्छ, कुन गर्नु हुन्न, भन्ने हामीलाई पनि थाहा छ, संगठनप्रति हामी पनि जिम्मेवारी छौं, गैरजिम्मेवार मान्छेले प्रहरीको दक्षता र क्षमता अभिबृद्धिका लागि सोच्दैन ।’
बाह्य व्यक्तिलाई ल्याएर प्रहरीको दक्षता क्षमताको विकास गर्दा महानिरीक्षकले आपत्ति जनाउन नहुने उनले बताए । ‘यदि उहाँलाई सारै अप्ठेरो परेको छ भने, हामीलाई सरुवा गरे भइहाल्यो नि ?,’ उनले भने, ‘हामी जुनसुकै स्थानमा पनि जान पनि तयार छौं ।’
एआईजी शाहले राम्रो काम गर्दा अंकुश लगाउँदा महानिरीक्षकको गलत सोच्न नहुने बताए । ‘विभिन्न संघ, संगठनबाट व्यक्ति ल्याएर गतिविधि गर्यो भन्ने उहाँलाई लागेको छ भने, ती व्यक्ति गलत हुन भन्ने उहाँले भन्नु सक्नु पर्यो,’ उनले भने, ‘जुन ल्याएका छौं, ती महत्त्वपूर्ण व्यक्ति छन् ।’
आफूखुसी प्रतिष्ठानमा विभिन्न व्यक्तिलाई स्रोत व्यक्तिमा बोलाइएको भन्दै प्रहरी महानिरीक्षक अर्यालले असन्तुष्टि जनाएका छन् । उनले लिखित पत्र पठाउँदै एआईजी भण्डारीलाई पूर्वस्वीकृति लिन निर्देशन दिएका छन् ।
आईजीपीको निर्देशनले आफ्नो दैनिक कार्यसञ्चालनमा अंकुश लगाएको भन्दै भण्डारी रुष्ट छन् ।
महानिरीक्षक अर्यालले अपराध अनुसन्धान विभागका प्रमुख शाहललाई पनि पत्र लेख्दै संगठनका कतिपय योजनामा पूर्वस्वीकृति लिन भनेका छन् ।
विगत लामो समयदेखि एआईजीद्वय भण्डारी र शाहले प्रतिष्ठान र अनुसन्धान विभागमा प्रहरी संगठन भित्र र बाहिरका विभिन्न व्यक्तिलाई आमन्त्रण गरि प्रहरीको दक्षता र क्षमता अभिवृद्धि लागि विभिन्न तालिम सञ्चालन गर्दै आएका छन् ।
खासगरि एआईजीद्वय भण्डारी र शाहले प्रतिष्ठान र अनुसन्धान विभागमा भीआईपीलाई बोलाएर क्षमता अभिवृद्धिको काम गर्दै आएका थिए । त्यसबाट ‘अनुचित सम्बन्ध’ बढाएको आशंका आईजीपीले गर्दै आएका छन् ।
एआईजी भण्डारीले संगठनको हितको लागि काम गर्दा रोक लगाउन नपाइने भन्दै असन्तुष्टि जनाए । ‘संगठनविरुद्ध कुनै काम गरेका छैनौं,’ उनले भने, ‘कुन काम गर्नुपर्छ, कुन गर्नु हुन्न, भन्ने हामीलाई पनि थाहा छ, संगठनप्रति हामी पनि जिम्मेवारी छौं, गैरजिम्मेवार मान्छेले प्रहरीको दक्षता र क्षमता अभिबृद्धिका लागि सोच्दैन ।’
बाह्य व्यक्तिलाई ल्याएर प्रहरीको दक्षता क्षमताको विकास गर्दा महानिरीक्षकले आपत्ति जनाउन नहुने उनले बताए । ‘यदि उहाँलाई सारै अप्ठेरो परेको छ भने, हामीलाई सरुवा गरे भइहाल्यो नि ?,’ उनले भने, ‘हामी जुनसुकै स्थानमा पनि जान पनि तयार छौं ।’
एआईजी शाहले राम्रो काम गर्दा अंकुश लगाउँदा महानिरीक्षकको गलत सोच्न नहुने बताए । ‘विभिन्न संघ, संगठनबाट व्यक्ति ल्याएर गतिविधि गर्यो भन्ने उहाँलाई लागेको छ भने, ती व्यक्ति गलत हुन भन्ने उहाँले भन्नु सक्नु पर्यो,’ उनले भने, ‘जुन ल्याएका छौं, ती महत्त्वपूर्ण व्यक्ति छन् ।’
नेपाल जनस्वास्थ्य प्रतिष्ठानको ग्लोबल एन्टिबायोटिक रेजिस्टेन्स पार्टनरसिप नेपाल नामक कार्यक्रमले विश्व एन्टिबायोटिक सचेतना सप्ताह–२०१५ को उपलक्ष्यमा साता व्यापी कार्यक्रमको सुरुवात गरेको छ ।
सो कार्यक्रम अन्तरगत बिहिबार सर्वसाधारणलाई एन्टिबायोटिकको समुचित प्रयोग बारे जनचेतना दिने उद्देश्यले साइकल सिटी नेटवर्कसागको सहकार्यमा साइकल र्याली गरिएको छ । साइकल र्यालीको उद्घाटन विश्व स्वास्थ्य सगंठनका नेपाल प्रमुख डा. जोस भ्यानडियलारले गरेका थिए ।
डा. जोसका अनुसार हाल विश्वमा एन्टिबायोटिकको प्रयोग बढिरहेको छ । ‘मानिसहरुले मिठाई प्रयोग गरे जसरी एन्टिबायोटिकको प्रयोग गरिरहेका छन्,’ उनले भने, ‘एन्टिबायोटिकको समुचित प्रयोग नगर्नाले जिवाणुहरुको एन्टिबायोटिक प्रतिरोध क्षमता वृद्घि भई एन्टिबायोटिकको असर कमहुने हुनाले एन्टिबायोटिकलाई सावधान पूर्वक चिकित्सकको सल्लाहअनुसार मात्र गर्नुपर्छ ।’
सोही कार्यक्रममा एन्टिबायोटिक रेजिस्टेन्स पार्टनरसिप नेपालका कार्यक्रम निर्देशक डा. समिरमणि दीक्षितले पनि एन्टिबायोटिकको प्रयोग गर्दा सावधानहुनुपर्नेमाजोड दिए । बिहिवार नै एन्टिबायोटिक रेजिस्टेन्स पार्टनरसिप नेपालले शिक्षण अस्पतालको नेपाल मेडिकल विद्यार्थी समाजसागको सहकार्यमा वसन्तपुर र शिक्षण अस्पतालको प्रांगणमा सर्वसाधारणलाई एन्टिबायोटिक सम्बन्धि जानकारी दिने उद्देश्यले स्टलहरु पनि राखिएको थियो ।
सो कार्यक्रम अन्तरगत बिहिबार सर्वसाधारणलाई एन्टिबायोटिकको समुचित प्रयोग बारे जनचेतना दिने उद्देश्यले साइकल सिटी नेटवर्कसागको सहकार्यमा साइकल र्याली गरिएको छ । साइकल र्यालीको उद्घाटन विश्व स्वास्थ्य सगंठनका नेपाल प्रमुख डा. जोस भ्यानडियलारले गरेका थिए ।
डा. जोसका अनुसार हाल विश्वमा एन्टिबायोटिकको प्रयोग बढिरहेको छ । ‘मानिसहरुले मिठाई प्रयोग गरे जसरी एन्टिबायोटिकको प्रयोग गरिरहेका छन्,’ उनले भने, ‘एन्टिबायोटिकको समुचित प्रयोग नगर्नाले जिवाणुहरुको एन्टिबायोटिक प्रतिरोध क्षमता वृद्घि भई एन्टिबायोटिकको असर कमहुने हुनाले एन्टिबायोटिकलाई सावधान पूर्वक चिकित्सकको सल्लाहअनुसार मात्र गर्नुपर्छ ।’
सोही कार्यक्रममा एन्टिबायोटिक रेजिस्टेन्स पार्टनरसिप नेपालका कार्यक्रम निर्देशक डा. समिरमणि दीक्षितले पनि एन्टिबायोटिकको प्रयोग गर्दा सावधानहुनुपर्नेमाजोड दिए । बिहिवार नै एन्टिबायोटिक रेजिस्टेन्स पार्टनरसिप नेपालले शिक्षण अस्पतालको नेपाल मेडिकल विद्यार्थी समाजसागको सहकार्यमा वसन्तपुर र शिक्षण अस्पतालको प्रांगणमा सर्वसाधारणलाई एन्टिबायोटिक सम्बन्धि जानकारी दिने उद्देश्यले स्टलहरु पनि राखिएको थियो ।
सूर्यको पूजा गरेर मनाइने छठ पर्व भोलि मनाइदैछ । मुख्यत: तराई–मधेसमा मनाइने पर्व भए पनि पछिल्लो समय राजधानी काठमाडौंमा पनि छठको रौनक बढ्दै गएको छ ।
राजधानीका पोखरी तथा नदिजस्ता जलाशयमा सूर्यको पूजा गर्ने गरिएको छ । यसमा पनि रानीपोखरी विशेष रहँदै आएको छ । रानीपोखरी बीचको मन्दिर भूकम्पले भत्किएको भए पनि वरिपरि बत्ती बालेर रानीपोखरीलाई झिलिमिलि बनाइएको छ ।
राजधानीका पोखरी तथा नदिजस्ता जलाशयमा सूर्यको पूजा गर्ने गरिएको छ । यसमा पनि रानीपोखरी विशेष रहँदै आएको छ । रानीपोखरी बीचको मन्दिर भूकम्पले भत्किएको भए पनि वरिपरि बत्ती बालेर रानीपोखरीलाई झिलिमिलि बनाइएको छ ।
























